Chapter 5 of 17

29%

Telangana (TSBIE)Class 10 Telugu★ 10వ తరగతి తెలుగు వాచకం (ప్రథమ భాష)లో 11 పాఠాలలో నాలుగవది (ఆగష్టు నెల, పేజీలు 36-46). ఇది 'కథానిక' విభాగానికి చెందినది. ఖచ్చితమైన మార్కుల విభజన కోసం అధికారిక మోడల్ ప్రశ్నపత్రం అవసరం — అది ఇంకా సేకరించలేదు. మూలం: SCERT తెలంగాణ అధికారిక 2026-27 eTextbook (scert.telangana.gov.in) పేజీలు 36-46 నుండి నేరుగా చదవబడింది.

కొత్తబాట — దా॥ పాకాల యశోదారెడ్డి

తెలంగాణ SCERT 10వ తరగతి తెలుగు వాచకం (ప్రథమ భాష)లోని నాలుగవ పాఠం — డా. పాకాల యశోదారెడ్డి రాసిన కథానిక, పూర్తిగా తెలంగాణ మాండలికంలో రాయబడింది. అక్క-తమ్ముడు ఎద్దుల బండిలో ఊరికి చేరే రెండు గంటల ప్రయాణంలో పాత-కొత్తల మధ్య జరిగే సంఘర్షణను, 'నలుగురు నడిసిందే బాట' అనే సందేశాన్ని చూపించే కథ — SCERT తెలంగాణ అధికారిక 2026-27 పాఠ్యపుస్తకం నుండి నేరుగా తీసుకోబడింది.

⏱ 8 min readMedium difficulty✓ Free · TSBIE syllabus

Worksheet

Podcast

Listen as a conversation

A teacher & a student talk through the chapter — in your language.

Mind Map

The chapter at a glance

Every concept and exam-favourite branch — revisable in 5 minutes.

…

Study Guide

Night-before notes

Key points, glossary and the questions most likely to show up.

…

VocabularyBuild your vocabularyLexiGenome mines the key words and schedules them with spaced repetition.Mine words →

By the end of this chapter you'll be able to…

1'కొత్తబాట' పాకాల యశోదారెడ్డి రాసిన కథానిక అని, పూర్తిగా తెలంగాణ మాండలికంలో రాయబడిందని చెప్పగలగడం
2యశోదారెడ్డి జీవిత విశేషాలు, ఆమె సాహిత్య సేవ వివరించగలగడం
3అక్క-తమ్ముడు మధ్య జరిగే సంభాషణ ద్వారా కథ ఇతివృత్తాన్ని వివరించగలగడం
4తమ్ముడు చూపించే కొత్తబాట వెంట ఉన్న ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని, అభివృద్ధిని గుర్తించగలగడం
5అక్క అంతర్మథనం ద్వారా కథ పాత-కొత్తల సమతూకాన్ని ఎలా చూపిస్తుందో వివరించగలగడం
6'నల్గురు నడిసిందే బాట' అనే కథ కేంద్ర సందేశాన్ని సొంత మాటల్లో చెప్పగలగడం
7పాఠంలో కొత్తగా పరిచయమైన వృద్ధి సంధిని ఉదాహరణలతో గుర్తించగలగడం

💡

Why this chapter matters

ఈ పాఠం పాకాల యశోదారెడ్డి రాసిన కథానిక — పూర్తిగా తెలంగాణ మాండలికంలో, పాత్రల నోటి భాషలోనే రాయబడిన అరుదైన పాఠం. అక్క-తమ్ముడు ఎద్దుల బండిపై చేసే రెండు గంటల ప్రయాణంలో పాత-కొత్తల మధ్య సంఘర్షణను, 'నల్గురు నడిసిందే బాట' అనే సామూహిక అంగీకార సందేశాన్ని చూపిస్తుంది. ఇది తెలంగాణ భాషా సౌందర్యాన్ని, స్వాతంత్ర్యానంతర సామాజిక మార్పులను ఏకకాలంలో ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ అధ్యాయం SCERT తెలంగాణ అధికారిక 2026-27 పాఠ్యపుస్తకం పేజీలు 36-46 నుండి నేరుగా చదివి రాయబడింది.

Before you start — revise these

A 5-minute refresher here will save you 30 minutes of confusion below.

🔗

కథానిక ప్రక్రియ లక్షణాల ప్రాథమిక అవగాహన

🔗

తెలంగాణ మాండలిక పదాలు, పలుకుబడుల గురించి సాధారణ పరిచయం

🔗

సవర్ణదీర్ఘ సంధి, గుణసంధి వంటి ఇతర సంధుల ప్రాథమిక అవగాహన (వృద్ధి సంధితో పోల్చడానికి)

🔗

స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశంలో గ్రామీణ అభివృద్ధి గురించి ప్రాథమిక అవగాహన

కొత్తబాట — దా॥ పాకాల యశోదారెడ్డి

"నల్గురు పల్కిందే మాట, నల్గురు మెచ్చిందే నడత, నల్గురు నడిసిందే బాట."

— పాకాల యశోదారెడ్డి, కొత్తబాట

1. ఈ పాఠంలో ఏముంది

'కొత్తబాట' తెలంగాణ SCERT 10వ తరగతి తెలుగు వాచకం (ప్రథమ భాష) పుస్తకంలోని నాలుగవ పాఠం (పేజీలు 36-46, ఆగష్టు నెలలో బోధించబడేది). ఇది కథానిక ప్రక్రియకు చెందినది — డా. పాకాల యశోదారెడ్డి రాసిన ఈ కథ నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ ప్రచురించిన 'యశోదారెడ్డి ఉత్తమ కథలు' గ్రంథంలోనిది.

ఈ కథ దేని గురించి, ఎలా రాయబడింది. రచయిత్రి స్వయంగా చెప్పినట్లు — "ఈ కథ తెలంగాణ మాండలికంలో వ్రాయబడింది. అక్కాతమ్ముళ్లిద్దరూ బస్సుదిగి అక్కడి నుండి ఎద్దుల బండిలో వాళ్ళ ఊరి వరకు ప్రయాణం చేసిన రెండు గంటల్లో రెండు తరాలకు జరిగిన ఘర్షణ, సాధించిన విజయాలు సప్రమాణంగా ప్రదర్శింపబడ్డాయి. ఈ సంభాషణలో ఎన్నో సాంఘిక దురాచారాలు తడమబడ్డాయి." ఈ కథ పూర్తిగా తెలంగాణ మాండలికంలో, పాత్రల నోటి భాషలోనే రాయబడింది — గ్రాంథిక భాషలో కాదు. అందుకే ఈ అధ్యాయంలో కథలోని పదప్రయోగాలను వివరిస్తూ, కథా సారాంశాన్ని ప్రామాణిక తెలుగులో అందిస్తున్నాం.

2. రచయిత్రి పరిచయం — డా. పాకాల యశోదారెడ్డి (8-8-1929 – 7-10-2007)

జననం, స్వస్థలం. యశోదారెడ్డి నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాలో భాగమైన బిజినేపల్లి గ్రామంలో జన్మించింది.
విద్యాభ్యాసం, ఉద్యోగం. 'తెలుగులో హరివంశాలు' అనే అంశంపై పరిశోధనచేసి డాక్టరేట్ పట్టా పొందింది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసింది. రాష్ట్ర అధికారభాషా సంఘానికి అధ్యక్షులుగా పనిచేసిన తొలి మహిళ.
ప్రధాన రచనలు. ఆంధ్ర సాహిత్య వికాసము, పారిజాతాపహరణ పర్యాలోచనము, ఎర్రాప్రెగడ, కథాచరిత్ర వంటి పరిశోధనా గ్రంథాలు; మావూరి ముచ్చట్లు, ఎచ్చమ్మకథలు, ధర్మశాల వంటి కథా సంపుటాలు రాసింది. ఆమె ఆకాశవాణి ధారావాహిక కార్యక్రమం 'మహాలక్ష్మి ముచ్చట్లు' విశేష ప్రజాదరణ పొందింది.
ప్రత్యేకత. తెలంగాణ భాషా సౌందర్యాన్ని తెలపడానికి కథను శక్తిమంతమైన సాధనంగా మలచుకున్నది. నాటి తెలంగాణ సామాజిక, సాంస్కృతిక జనజీవన వైవిధ్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఆమె కథలు ఆనవాళ్ళు.

3. పాఠ్యభాగ నేపథ్యం

భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత వేగంగా చోటుచేసుకున్న మార్పులు, క్రమానుసారంగా రాబోయే కొత్త మార్పులు, ఊహించని పరిణామాలు, పర్యవసానాలు, స్థానిక ఆధిపత్యశక్తుల మీద సామాన్యుడి కొత్త విజయాలను సంకేతాత్మకంగా చిత్రిస్తుంది ఈ కథ. ప్రాంతీయ, భాషాపరమైన దృక్పథంలో తెలంగాణ అస్తిత్వచైతన్యానికి నిదర్శనంగా నిలబడి 'కొత్తబాట'లో నడిచిన కథను పరిచయం చేయడమే ఈ పాఠం ఉద్దేశం.

ఈ కథ ఎందుకు నేటికీ ప్రాసంగికం. పాత తరానికి, కొత్త తరానికి మధ్య వచ్చే అభిప్రాయభేదాలు ఏ కాలంలోనైనా సహజం. మార్పును పూర్తిగా తిరస్కరించడం కానీ, పాత విలువలను పూర్తిగా వదిలేయడం కానీ రెండూ సరికాదని, సమాజం అంగీకరించిన మార్గమే నిజమైన 'బాట' అని ఈ కథ నేర్పుతుంది.

4. కథా సందర్భం — ఎద్దుల బండిపై ప్రయాణం

కథ ప్రారంభంలో అక్క తమ ఊరికి వెళ్ళే పాత బాట ఎంత అధ్వాన్నంగా ఉండేదో గుర్తుచేసుకుంటుంది — వానలకు, వరదలకు ఏళ్ళ తరబడి కయ్యలు (గుంటలు) పడి, గండ్లు (గండికొట్టిన చోట్లు) ఏర్పడి, నడవడానికే కష్టంగా ఉండే పాత దారి అది. అదే సమయంలో ఆమె తమ్ముడు ఉత్సాహంగా అంటాడు — "అక్కా! మనూరికి కొత్త బాట వేసినం, నీవు చూసి మెచ్చేదాకా ఊరుకోను!" అని. ఇద్దరూ బస్సు దిగి ఎద్దుల బండి ఎక్కి ఊరికి బయలుదేరుతారు.

తమ్ముడు దారి పొడవునా మౌనంగా ఉండడు — బోనులో బంధించిన పక్షి స్వేచ్ఛగా ఎగిరినట్లు ఉత్సాహంగా చుట్టుపక్కల ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని అక్కకు చూపిస్తూ మాట్లాడుతూనే ఉంటాడు. పూలకాలం, వసంత శోభతో నిండిన అడవి, మోదుగ చెట్లు ఎర్రగా పూచి కొత్తబాటకు మంగళహారతులు పడుతున్న ముత్తైదువల్లా వరుసలుగా నిలబడటం, మద్ది చెట్ల కొమ్మల్లో తేనెపట్లు, జతకోల్పోయిన పక్షులను ఒకటిచేసేలా కూసే కోయిల కూతలు — వీటన్నింటినీ ఉత్సాహంగా వర్ణిస్తాడు.

దారి పక్కన కొత్తగా నాటిన మొక్కలు పాత, శిథిలమైన చెట్ల పక్కనే నిటారుగా పెరుగుతుండటాన్ని చూపిస్తాడు. చివరగా కొత్తగా కట్టిన ఒక చెరువును చూపిస్తాడు — నిండుగా నీలి సముద్రంలా నీరు నిండి ఉన్న ఆ చెరువుకు కట్టిన ఆయకట్టు వల్ల ఊరి ప్రజలందరికీ జీవనాధారం లభించిందని చెబుతాడు.

ఎద్దుల బండి ప్రయాణంలో పాత-కొత్తల సంఘర్షణ నుండి సామూహిక అంగీకారం వైపు కథ సాగుతుంది

5. అక్క అంతర్మథనం — పాత, కొత్తల మధ్య సమతూకం

తమ్ముడి ఉత్సాహం చూసిన అక్క మొదట్లో "ఇదంతా నాకు తెలిసిన బాటే, ఇందులో కొత్తేముంది?" అని అనుకుంటుంది. కానీ వెంటనే తన మనసే తనకు బుద్ధి చెప్పినట్లు అనిపిస్తుంది — పాతదైన కారణంగా మాత్రమే దేనినైనా కాదనడం, లేదా గతాన్ని ఏమాత్రం మెచ్చుకోకుండా పూర్తిగా తిరస్కరించడం రెండూ సరైనవి కావని ఆమెకు తోస్తుంది. జాగ్రత్తగా, లోతుగా పరిశీలించి చూడాలేగానీ, కేవలం తనకు తెలిసిన బాట అనే ఒక్క కారణంతో దానిని మంచిదని అనుకోవడం సరికాదని ఆమె గ్రహిస్తుంది. ఈ అంతర్మథనం ద్వారా రచయిత్రి కథలో ఏ పక్షాన్నీ పూర్తిగా సమర్థించదు — మార్పును హర్షించే తమ్ముడి ఉత్సాహాన్ని, పాత అనుభవాన్ని గౌరవించే అక్క జాగ్రత్తను రెండింటినీ సమతూకంలో చూపిస్తుంది.

6. ఊరు చేరడం — ఆత్మీయ స్వాగతం

బండి ఊరి పొలిమేర దాటి ఇంటికి చేరుతుంది. గుమ్మం దగ్గర తల్లి దేవుని గూటి ముందు హారతులు పేనుతూ ఉంటుంది. చిన్నారి కుసుమ "అక్కా!" అని పిలుస్తూ పరిగెత్తుకొచ్చి నీళ్ళచెంబు అందిస్తుంది. ఆత్రుతలో చేతిలోని చెంబు జారి పడబోగా, ఇద్దరి చేతులూ ఏకకాలంలో దానిని అందుకుంటాయి — ఈ చిన్న సంఘటనలోనే ఆత్మీయత, ఐక్యత ప్రతిఫలిస్తాయి. తమ్ముడు కూడా నవ్వుతూ గుమ్మం స్తంభం దగ్గర ఆగుతాడు. ఇల్లంతా పండగ వాతావరణం అలుముకున్నట్లు అనిపిస్తుంది.

చెరువు వద్ద ప్రకృతి దృశ్యం. చెరువు దగ్గర కనిపించే జీవవైవిధ్యాన్ని కూడా తమ్ముడు వివరిస్తాడు — నీటిపై చేపలు గంతులు వేయడం, పుట్టల్లో ఎండ్రకాయలు కదలాడటం, గుడ్లగూబలు చెట్ల తొర్రల్లో నివసించడం వంటి దృశ్యాలను కళ్ళకు కట్టినట్లు వర్ణిస్తాడు. ఈ సుసంపన్నమైన ప్రకృతి వర్ణన ద్వారా, కొత్తబాట కేవలం రవాణా సౌకర్యం మాత్రమే కాదని, అది తీసుకువచ్చిన సమగ్ర అభివృద్ధిని కూడా రచయిత్రి చూపిస్తుంది.

ప్రాజెక్టు పని, సూక్తి. పాఠం చివర పాఠ్యపుస్తకం ఒక ప్రాజెక్టు పనిని సూచిస్తుంది — అందమైన పల్లెటూరు చిత్రాలను సేకరించి, పల్లెకు సంబంధించిన కవిత లేదా పాటను చేర్చి ప్రదర్శించడం. అధ్యాయం చివర ఇచ్చిన సూక్తి ఈ కథ సారాంశాన్నే సంగ్రహిస్తుంది — "పరిస్థితులు మారాలంటే నువ్వు మారాలి. అవి బాగుపడాలంటే నువ్వు బాగుపడాలి. మారుతున్న ప్రపంచంతోపాటు మనమూ మారాలి." ఇది సరిగ్గా అక్క పొందిన జ్ఞానోదయాన్నే ప్రతిబింబిస్తుంది.

7. కథా సారాంశ సందేశం — 'నల్గురు నడిసిందే బాట'

ఇంటికి చేరిన తర్వాత అక్క తనకు తానే సమాధానం చెప్పుకుంటుంది — "అవును, ఇది నిజంగానే కొత్త బాట! దీనికంటే కొత్తది, మంచిది ఇంకేముంటుంది?" ఏ బాట మీద నడిచినా, ఆ బాట ఎవరినీ కాదనదు, అందరినీ చేర్చుకుంటుంది. కథ చివర ఇవ్వబడిన ఈ ప్రసిద్ధ వాక్యంతో కథ ముగుస్తుంది —

"నల్గురు పల్కిందే మాట, నల్గురు మెచ్చిందే నడత, నల్గురు నడిసిందే బాట."

భావం: "చాలామంది కలిసి చెప్పిందే [సరైన] మాట; చాలామంది మెచ్చుకున్నదే [సరైన] నడవడిక; చాలామంది కలిసి నడిచిందే [సరైన] బాట." వ్యక్తిగత మొండితనం కంటే, సామూహిక అంగీకారమే ఏదైనా మార్పు నిజంగా మంచిదా కాదా అని నిర్ణయించే కొలమానమని ఈ కథ చివరిగా చెబుతుంది — పాత బాటనైనా, కొత్త బాటనైనా, సమాజం అంగీకరించి నడిస్తేనే అది నిజమైన బాట అవుతుంది.

8. భాషా సౌందర్యం — మాండలికం, వ్యాకరణాంశాలు

మాండలిక కథన శైలి. ఈ కథ మొత్తం తెలంగాణ మాండలికంలో, పాత్రల నోటి భాషలోనే రాయబడింది — "ఇగపటు", "సెవ్వి", "ఎరుకున్న", "గియ్యి" వంటి పదాలు, పలుకుబడులు కథ నిండా కనిపిస్తాయి. ఇది కథకు ప్రామాణికతను, జీవం్ని ఇస్తుంది.
జాతీయాలు, పలుకుబడులు. "సెవ్వి మీద పేను వార్తెనా?" (చెవి మీద పేను కదులుతుందా? — ఏమాత్రం ప్రభావం చూపదు అనే అర్థంలో) వంటి తెలంగాణ జాతీయాలు కథలో పుష్కలంగా వాడబడ్డాయి.
ప్రకృతి వర్ణన. మోదుగ పూలను మంగళహారతులిచ్చే ముత్తైదువులతో పోల్చడం, కోయిల కూతలను జతకోల్పోయిన పక్షులను ఒకటిచేసే పిలుపుగా వర్ణించడం వంటి రూపకాలు కథలో సహజసిద్ధంగా ఒదిగిపోతాయి.
వృద్ధి సంధి (కొత్త వ్యాకరణాంశం). ఈ పాఠంలో కొత్తగా పరిచయమైన సంధి — అ/ఆ కారానికి ఏ, ఐ లు పరమైతే 'ఐ' కారం, ఓ, ఔ లు పరమైతే 'ఔ' కారం ఏకాదేశంగా వస్తాయి. ఉదాహరణలు — దివ్య+ఐరావతం = దివ్యైరావతం (అ+ఐ=ఐ), ఘన+ఓషధి = ఘనౌషధి (అ+ఓ=ఔ), రస+ఔచిత్యం = రసౌచిత్యం (అ+ఔ=ఔ). ఏ, ఐ, ఓ, ఔ లను 'వృద్ధులు' అంటారు కాబట్టి ఇది వృద్ధి సంధి. మరిన్ని ఉదాహరణలు — దేశ+ఐశ్వర్యం = దేశైశ్వర్యం, అష్ట+ఐశ్వర్యాలు = అష్టైశ్వర్యాలు, వన+ఓషధి = వనౌషధి, మహా+ఓషధి = మహౌషధి, దివ్య+ఔషధం = దివ్యౌషధం, నాటక+ఔచిత్యం = నాటకౌచిత్యం.
ఇతర సంధులతో పోలిక. గుణసంధిలో అ+ఇ/ఈ కలిస్తే 'ఏ', అ+ఉ/ఊ కలిస్తే 'ఓ' వస్తుంది; వృద్ధి సంధిలో అ+ఏ/ఐ కలిస్తే 'ఐ', అ+ఓ/ఔ కలిస్తే 'ఔ' వస్తుంది. రెండు సంధులూ అచ్చు సంధులే అయినా, ఫలితంగా వచ్చే అక్షరాలు వేర్వేరు కావడం వల్ల వీటిని జాగ్రత్తగా గుర్తుంచుకోవాలి.

9. పద్యార్థ/గద్యార్థ ఆధారిత అభ్యాసం

భాగం 1

"నల్గురు పల్కిందే మాట, నల్గురు మెచ్చిందే నడత, నల్గురు నడిసిందే బాట."

పదవిజ్ఞానం — నడత: నడవడిక, ప్రవర్తన; నడిసిందే: నడిచిందే.

ఈ వాక్యం కథ ఏ భాగంలో వస్తుంది?
ఈ వాక్యంలోని కేంద్ర సందేశం ఏమిటి?
ఇది వ్యక్తిగత మొండితనం కంటే దేనికి ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది?

భాగం 2

తమ్ముడు కొత్తబాట వెంట కనిపించే ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని అక్కకు చూపిస్తూ మోదుగ చెట్లను, మద్ది చెట్ల తేనెపట్లను, కోయిల కూతలను వర్ణించే భాగం.

తమ్ముడు మోదుగ పూలను దేనితో పోల్చాడు?
కోయిల కూతలను రచయిత్రి ఎలా వర్ణించింది?
కొత్తగా కట్టిన చెరువు గురించి తమ్ముడు ఏమి చెప్పాడు?

భాగం 3

అక్క తన మనసులో పాత బాటకు, కొత్త బాటకు మధ్య జరిగే సంఘర్షణను అనుభవించే భాగం.

అక్క మొదట కొత్తబాట గురించి ఏమనుకుంది?
ఆమె మనసు ఆమెకు ఏమని బుద్ధి చెప్పింది?
ఈ అంతర్మథనం కథకు ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

10. సారాంశం

'కొత్తబాట' పాకాల యశోదారెడ్డి రాసిన కథానిక, పూర్తిగా తెలంగాణ మాండలికంలో రాయబడింది. అక్క-తమ్ముడు ఎద్దుల బండిలో ఊరికి చేరే రెండు గంటల ప్రయాణంలో, తమ్ముడు కొత్తగా వేసిన బాటను, దాని వెంట వచ్చిన అభివృద్ధిని (కొత్త చెట్లు, కొత్త చెరువు) ఉత్సాహంగా చూపిస్తుండగా, అక్క పాత బాటకు కొత్త బాటకు మధ్య అంతర్మథనం చెందుతుంది. చివరకు ఇంటికి చేరాక, మార్పు మంచిదా కాదా అని నిర్ణయించేది వ్యక్తిగత మొండితనం కాదని, సామూహిక అంగీకారమేనని — 'నల్గురు నడిసిందే బాట' అనే సందేశంతో కథ ముగుస్తుంది. స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశంలో వచ్చిన మార్పులను, తెలంగాణ మాండలిక భాషా సౌందర్యాన్ని ఏకకాలంలో చూపించే విలువైన కథ ఇది.

పరిశిష్టం — పదకోశం

పదం	అర్థం
బాట	దారి, మార్గం
నడత	నడవడిక, ప్రవర్తన
అక్క	అన్నా-చెల్లెళ్ళలో అక్క; ఇక్కడ పెద్ద సోదరి
ఆయకట్టు	సాగునీరు అందే భూభాగం
మంగళహారతి	శుభసూచకంగా ఇచ్చే హారతి
వృద్ధులు	ఏ, ఐ, ఓ, ఔ అనే అక్షరాలు (సంధి పరిభాషలో)
ఏకాదేశం	రెండు అక్షరాలకు బదులు ఒకే అక్షరం రావడం

Key formulas & results

Everything you need to memorise, in one card. Screenshot this for revision.

పాఠం మూలం

'కొత్తబాట' = పాకాల యశోదారెడ్డి, 'యశోదారెడ్డి ఉత్తమ కథలు' (నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్) లోని కథానిక

ప్రక్రియ: కథానిక; భాష: పూర్తిగా తెలంగాణ మాండలికం

కథా నిర్మాణం

పాత బాట స్మృతి → తమ్ముడి కొత్తబాట ప్రదర్శన → అక్క అంతర్మథనం → ఊరు చేరడం → 'నల్గురు నడిసిందే బాట' సందేశం

గద్యార్థ ఆధారిత ప్రశ్నలకు ఈ క్రమం గుర్తుంటే సులభంగా సమాధానం రాయవచ్చు

కథ కేంద్ర సూక్తి

నల్గురు పల్కిందే మాట + నల్గురు మెచ్చిందే నడత + నల్గురు నడిసిందే బాట = సామూహిక అంగీకారమే ప్రమాణం

కథ ముగింపులో ఇవ్వబడిన అత్యంత ముఖ్యమైన వాక్యం

వృద్ధి సంధి సూత్రం

అ/ఆ + ఏ/ఐ = ఐ; అ/ఆ + ఓ/ఔ = ఔ (ఏకాదేశం)

ఉదాహరణలు: దివ్య+ఐరావతం=దివ్యైరావతం; ఘన+ఓషధి=ఘనౌషధి; రస+ఔచిత్యం=రసౌచిత్యం

రచయిత్రి జీవిత కాలరేఖ

జననం 8-8-1929 (బిజినేపల్లి, నాగర్‌కర్నూల్) → ఉస్మానియాలో తెలుగు ప్రొఫెసర్ → రాష్ట్ర అధికారభాషా సంఘం తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలు → మరణం 7-10-2007

రచయిత్రి పరిచయ ప్రశ్నలకు ఈ కాలరేఖ ఉపయోగపడుతుంది

గుణసంధి vs వృద్ధి సంధి పోలిక

గుణసంధి: అ+ఇ/ఈ=ఏ, అ+ఉ/ఊ=ఓ; వృద్ధి సంధి: అ+ఏ/ఐ=ఐ, అ+ఓ/ఔ=ఔ

రెండూ అచ్చుసంధులే అయినా ఫలితాక్షరాలు వేర్వేరు — పరీక్షలో తికమక పడకుండా గుర్తుంచుకోవాలి

పాఠం స్థానం

పాఠం 4 / 11, పేజీలు 36-46, ఆగష్టు నెల బోధన

వీర తెలంగాణ (పాఠం 3) తరువాత, నగరగీతం (పాఠం 5) కు ముందు వచ్చే కథానిక పాఠం

⚠️

Common mistakes & fixes

These are the exact errors that cost students marks in board exams. Read them once, save yourself the trouble.

WATCH OUT

✗ ఈ కథను ప్రామాణిక (గ్రాంథిక) తెలుగులో రాయబడిందని అనుకోవడం

✓ ఈ కథ ఉద్దేశపూర్వకంగా పూర్తిగా తెలంగాణ మాండలికంలో, పాత్రల నోటి భాషలోనే రాయబడింది — రచయిత్రి స్వయంగా చెప్పినట్లు ఇది 'భాష తెలంగాణ మాండలికాన్ని జీవింపజేసుకొని' రాయబడిన కథ.

WATCH OUT

✗ కథ కేవలం ప్రకృతి వర్ణన మాత్రమేనని అనుకోవడం

✓ ప్రకృతి వర్ణన కథలో ఒక భాగమే — కథ యొక్క నిజమైన కేంద్రం అక్క-తమ్ముడు మధ్య జరిగే పాత-కొత్తల సంఘర్షణ, దాని పరిష్కారం. ప్రకృతి వర్ణన ఈ సంఘర్షణకు నేపథ్యంగా ఉపయోగపడుతుంది.

WATCH OUT

✗ కథ తమ్ముడి వాదననే (మార్పు ఎప్పుడూ మంచిదని) సమర్థిస్తుందని అనుకోవడం

✓ కథ ఏ ఒక్క పక్షాన్నీ పూర్తిగా సమర్థించదు — అక్క అంతర్మథనం ద్వారా, పాతదైన కారణంగా కాదనడం, కొత్తదైన కారణంగా మాత్రమే మెచ్చుకోవడం రెండూ సరికాదని చూపిస్తుంది. తుది నిర్ణయం సామూహిక అంగీకారం (నల్గురు నడిసిందే బాట) అనే మూడో సూత్రం.

WATCH OUT

✗ కుసుమ పాత్రను ప్రధాన పాత్రగా భావించడం

✓ కుసుమ ఇంటికి చేరుకున్నప్పుడు కనిపించే చిన్న పాత్ర మాత్రమే — ఆమె చెంబు అందించడం, ఇద్దరి చేతులూ దానిని అందుకోవడం అనే చిన్న సంఘటన ద్వారా ఆత్మీయతను, ఐక్యతను సూచించడానికి ఉపయోగపడే సంకేత పాత్ర.

WATCH OUT

✗ వృద్ధి సంధిని గుణసంధితో కలిపి గందరగోళపడటం

✓ గుణసంధిలో అ+ఇ/ఈ=ఏ, అ+ఉ/ఊ=ఓ వస్తాయి; వృద్ధి సంధిలో అ+ఏ/ఐ=ఐ, అ+ఓ/ఔ=ఔ వస్తాయి — ఫలితంగా వచ్చే అక్షరాలు వేర్వేరు, గుర్తుపెట్టుకోవాలి.

Practice problems

Work through this chapter's problems as a readiness check — reveal each solution, mark yourself honestly, and get your gap report at the end.

Readiness check

Are you exam-ready for కొత్తబాట — దా॥ పాకాల యశోదారెడ్డి?

8 problems from this chapter. Try each one, reveal the worked solution, mark yourself honestly — get your gap report at the end.

8 questions~6 min

5-minute revision

The whole chapter, distilled. Read this the night before the exam.

•'కొత్తబాట' — పాకాల యశోదారెడ్డి, 'యశోదారెడ్డి ఉత్తమ కథలు' (NBT)
•10వ తరగతి తెలుగు వాచకం (ప్రథమ భాష) 11 పాఠాలలో నాలుగవది — ఆగష్టు నెల
•యశోదారెడ్డి (1929-2007) — నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా బిజినేపల్లి జననం
•ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ప్రొఫెసర్; రాష్ట్ర అధికారభాషా సంఘం తొలి మహిళా అధ్యక్షురాలు
•కథ పూర్తిగా తెలంగాణ మాండలికంలో, పాత్రల నోటి భాషలో రాయబడింది
•అక్క-తమ్ముడు ఎద్దుల బండిలో రెండు గంటల ప్రయాణం — పాత-కొత్తల సంఘర్షణ
•తమ్ముడు చూపించే మోదుగ చెట్లు, మద్ది తేనెపట్లు, కోయిల కూతలు, కొత్త చెరువు — ప్రకృతి, అభివృద్ధి వర్ణన
•అక్క అంతర్మథనం — పాతదైనా, కొత్తదైనా గుడ్డిగా తీర్పు చెప్పకూడదని గ్రహించడం
•కుసుమ పాత్ర, నీళ్ళచెంబు సంఘటన — ఆత్మీయత, ఐక్యత సంకేతం
•'నల్గురు పల్కిందే మాట, నల్గురు మెచ్చిందే నడత, నల్గురు నడిసిందే బాట' — కథ కేంద్ర సందేశం
•వృద్ధి సంధి — అ+ఏ/ఐ=ఐ; అ+ఓ/ఔ=ఔ (కొత్త వ్యాకరణాంశం)

Telangana (TSBIE) marks blueprint

Where the marks come from in this chapter — so you can plan your prep.

Typical chapter weightage: ఖచ్చితమైన మార్కుల విభజన కోసం తెలంగాణ SSC తెలుగు అధికారిక మోడల్ ప్రశ్నపత్రం అవసరం — ఇంకా సేకరించలేదు. దిగువ వర్గాలు పాఠం స్వభావం (గద్యభాగం ఆధారిత ప్రశ్నలు, రచయిత్రి పరిచయం) ఆధారంగా అంచనా వేయబడ్డాయి, ఖరారు కాదు.

Question type	Marks each	Typical count	What it tests
గద్యభాగం ఆధారిత ప్రశ్నలు (సందర్భం, భావం)	2-4	2-3	ఇచ్చిన గద్యభాగానికి సందర్భం, భావం వివరించడం
రచయిత్రి పరిచయం	4-5	1	ఏదైనా ఒక రచయిత జీవిత విశేషాలు, ప్రధాన రచనలు
బహుళైచ్ఛిక / స్వల్ప సమాధాన ప్రశ్నలు	1	0-2	కథా క్రమం, పాత్రల గుర్తింపు

Prep strategy

యశోదారెడ్డి జీవిత విశేషాలు, ఆమె రచనల జాబితా కంఠస్థం చేయండి
కథా క్రమాన్ని (పాత బాట స్మృతి → తమ్ముడి ప్రదర్శన → అక్క అంతర్మథనం → ఊరు చేరడం → సందేశం) గుర్తుంచుకోండి
'నల్గురు నడిసిందే బాట' వాక్యాన్ని, దాని భావాన్ని కంఠస్థం చేయండి — ఇది ముగింపు ప్రశ్నలకు ప్రామాణికత ఇస్తుంది
వృద్ధి సంధి సూత్రాన్ని, ఉదాహరణలను సిద్ధం చేసుకోండి — ఇది కొత్తగా పరిచయమైన వ్యాకరణాంశం

Where this shows up in the real world

This chapter isn't just an exam topic — it lives in the world around you.

గద్యభాగ ఆధారిత ప్రశ్నలకు సిద్ధంగా ఉన్న ప్రామాణిక ఉదాహరణ

గద్యభాగ ఆధారిత ప్రశ్నలకు సిద్ధంగా ఉన్న ప్రామాణిక ఉదాహరణ

రచయిత్రి పరిచయ ప్రశ్నకు సిద్ధమైన సమాచారం

రచయిత్రి పరిచయ ప్రశ్నకు సిద్ధమైన సమాచారం — యశోదారెడ్డి జీవితం, రచనలు

పాత-కొత్తల సమతూకం

పాత-కొత్తల సమతూకం, సామూహిక అంగీకారం వంటి విలువలను వాస్తవ జీవితంలో అన్వయించుకునే అవకాశం

వృద్ధి సంధి వంటి కొత్త వ్యాకరణాంశానికి ప్రత్యక్ష అభ్యాస వనరు

వృద్ధి సంధి వంటి కొత్త వ్యాకరణాంశానికి ప్రత్యక్ష అభ్యాస వనరు

తెలంగాణ మాండలికం

తెలంగాణ మాండలికం, గ్రామీణ జీవన విధానం గురించి సాంఘిక శాస్త్రం పాఠాలతో అనుసంధానం

Exam strategy

Battle-tested tips from teachers and toppers for this chapter.

గద్యభాగ ప్రశ్నలో ముందుగా సందర్భం (పాఠం, రచయిత్రి పేరు) రాసి, తరువాత భావం ప్రామాణిక తెలుగులో రాయండి

రచయిత్రి పరిచయంలో జననం, విద్య, ఉద్యోగం, ప్రధాన రచనలు వేర్వేరుగా స్పష్టంగా రాయండి

కథ మాండలికంలో ఉన్నా, జవాబులు ప్రామాణిక భాషలోనే రాయండి — మాండలిక పదాలను కోట్ చేసేటప్పుడు మాత్రమే యథాతథంగా వాడండి

సమయం తక్కువగా ఉంటే కథా క్రమాన్ని (పాత బాట → కొత్తబాట ప్రదర్శన → అంతర్మథనం → సందేశం) క్రమంగా రాయండి

Going beyond the textbook

For olympiad aspirants and curious learners — topics that build on this chapter.

STRETCH

తెలంగాణ మాండలికంలో రాయబడిన ఇతర కథలను (యశోదారెడ్డి, దాశరథి రంగాచార్య వంటివారివి) సేకరించి పోల్చండి

STRETCH

'నల్గురు నడిసిందే బాట' అనే సూత్రాన్ని ప్రజాస్వామ్యంలో సామూహిక నిర్ణయం (consensus) భావనతో పోల్చి ఒక వ్యాసం రాయండి

STRETCH

స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశంలో గ్రామీణాభివృద్ధి పథకాలు (రోడ్లు, నీటిపారుదల) గురించి పరిశోధించండి

STRETCH

వృద్ధి సంధి పదాలను మరిన్ని సేకరించి ఒక పట్టిక తయారుచేయండి

Where else this chapter is tested

CBSE board isn't the only one — other exams test this chapter too.

తెలంగాణ SSC పరీక్ష — తెలుగు (ప్రథమ భాష), గద్యభాగ మరియు రచయిత పరిచయ ప్రశ్నలు

తెలంగాణ 9వ తరగతి తెలుగు — ఇదే తరహా వాచక నిర్మాణం

తెలుగు మాండలిక అధ్యయనాలకు సంబంధించిన పోటీ పరీక్షలు

AI helpers for this chapter

Generate more practice on the fly, or have the chapter explained at a different level.

⚡

Generate 5 more questions

Fresh MCQs + short-answer items based on this chapter, plus answer keys.

🧠

Explain at a different level

Re-explain the chapter at the level you actually want.

📝 My notes

Saved on this device — sign in to sync · how this works

0/600

Questions students ask

The real ones — pulled from the Q&A community and tutor sessions.

లేదు. తెలుగు వాచకంలో 11 పాఠాలు ఉన్నాయి. ఈ అధ్యాయం 11 పాఠాలలో నాలుగవదైన 'కొత్తబాట'ను మూల పాఠ్యపుస్తకం నుండి పూర్తిగా కవర్ చేస్తుంది; మిగతా పాఠాల రచయిత పరిచయ పట్టికను విడిగా తయారు చేసుకోవాలి.

కాదు. పరీక్షలో జవాబులు ప్రామాణిక (గ్రాంథిక/వ్యావహారిక) తెలుగులో రాయడమే సాధారణ పద్ధతి. కథలోని మాండలిక పదాలను ఉదహరించేటప్పుడు మాత్రమే వాటిని యథాతథంగా రాయాలి, మిగతా జవాబు ప్రామాణిక భాషలోనే ఉండాలి.

తెలంగాణ SSC తెలుగు పరీక్షకు సంబంధించిన అధికారిక మోడల్ ప్రశ్నపత్రం ఇంకా సేకరించలేదు. ఊహించిన మార్కుల విభజన ఇవ్వడం కంటే, నిజంగా తెలిసింది మాత్రమే చెప్పడం సరైనదని ఈ సైట్ నియమం.

అవును — SCERT తెలంగాణ అధికారిక 2026-27 పాఠ్యపుస్తకంలోని పేజీలు 36-46 నేరుగా చదివి రాయబడింది. కథ భాష అత్యంత దట్టమైన తెలంగాణ మాండలికంలో, ధ్వన్యనుకరణ స్పెల్లింగ్‌లతో ఉన్నందున, ఈ అధ్యాయం కథా సారాంశాన్ని, ప్రధాన సంభాషణలను ప్రామాణిక తెలుగులో అందిస్తుంది; అత్యంత కీలకమైన వాక్యాలు (ముగింపు సూక్తి వంటివి) మూలం నుండి యథాతథంగా ఉదహరించబడ్డాయి.

Practice more, ask doubts, find a tutor

Telangana (TSBIE) Class 10 mock tests

Telangana (TSBIE) Class 10 PYQs

Ask in Q&A

Telugu flashcards

Related chapters

Students who read కొత్తబాట — దా॥ పాకాల యశోదారెడ్డి usually read these next.

దానశీలము — బమ్మెర పోతన

తెలంగాణ SCERT 10వ తరగతి తెలుగు వాచకం (ప్రథమ భాష)లోని మొదటి పాఠం — బమ్మెర పోతన శ్రీమహాభాగవతం అష్టమ స్కంధంలోని 'వామన చరిత్ర'లో భాగం. బలి చక్రవర్తి వామనునికి మూడడుగుల నేల దానమివ్వటం, శుక్రాచార్యుని హెచ్చరిక, బలి యొక్క అచంచలమైన సత్యనిష్ఠ, వామనుని త్రివిక్రమ రూపం — అన్నీ తెలుగు వికీసోర్స్‌లోని మూల పద్యాల నుండి ఉదహరించబడ్డాయి.

ఎవరి భాష వాళ్ళకు వినసొంపు — దా॥ సామల సదాశివ

తెలంగాణ SCERT 10వ తరగతి తెలుగు వాచకం (ప్రథమ భాష)లోని రెండవ పాఠం — బహుభాషా పండితుడు దా॥ సామల సదాశివ తన 'యాది' వ్యాససంపుటి నుండి రాసిన భాషావ్యాసం. ప్రతి ప్రాంతపు, ప్రతి భాషకు దాని సొంత పలుకుబడి, నుడికారం ఎంత మధురంగా ఉంటుందో వ్యక్తిగత అనుభవాల ద్వారా చెప్పే వ్యాసం — SCERT తెలంగాణ అధికారిక 2026-27 పాఠ్యపుస్తకం నుండి నేరుగా తీసుకోబడింది.

భిక్ష — శ్రీనాథుడు

తెలంగాణ SCERT 10వ తరగతి తెలుగు వాచకం (ప్రథమ భాష)లోని పదవ పాఠం — కవిసార్వభౌముడు శ్రీనాథుడు రచించిన 'కాశీఖండము' సప్తమాశ్వాసంలోని ఒక ఘట్టం. వేదవ్యాస మహర్షి కాశీలో భిక్ష దొరకక కోపంతో నగరాన్ని శపించబోగా, పార్వతీదేవి సామాన్య స్త్రీ వేషంలో వచ్చి ఆకలి వివేకాన్ని ఎలా కప్పివేస్తుందో బోధించి, ఆతిథ్యమిచ్చిన కథ — SCERT తెలంగాణ అధికారిక 2026-27 పాఠ్యపుస్తకం నుండి నేరుగా తీసుకోబడింది.

వీర తెలంగాణ — దా॥ దాశరథి కృష్ణమాచార్య

తెలంగాణ SCERT 10వ తరగతి తెలుగు వాచకం (ప్రథమ భాష)లోని మూడవ పాఠం — దాశరథి కృష్ణమాచార్య రచించిన 'రుద్రవీణ' కవితాసంపుటి నుండి తీసుకున్న ఆధునిక పద్యాలు. కాకతీయుల కాలం నుండి నిజాం వ్యతిరేక పోరాటం వరకు తెలంగాణ వీరుల చరిత్రను, త్యాగాలను కీర్తించే గేయాలివి — SCERT తెలంగాణ అధికారిక 2026-27 పాఠ్యపుస్తకం నుండి నేరుగా తీసుకోబడింది.